21/6/2024 (TinAI.vn) – Trước sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), đặc biệt là các mô hình tạo sinh (Gen AI) như hiện nay, chúng ta đang chứng kiến những bước tiến vượt bậc trong khả năng sáng tạo của công nghệ này. Từ viết lách, hội họa, soạn nhạc cho đến tạo video… AI đang dần thể hiện khả năng “sáng tạo” đáng kinh ngạc. Và điều này cũng đang đặt ra câu hỏi lớn “Liệu AI có thay thế hoàn toàn sự sáng tạo của con người?”. Làm thế nào để chúng ta bảo vệ và phát huy khả năng sáng tạo độc đáo của mình trước sự phát triển mạnh mẽ của Gen AI?
Câu trả lời nằm ở chính chúng ta. Dưới đây, TinAI.vn chia sẻ với bạn 6 cách để bảo vệ và khẳng định “chất riêng” của mình trong thời đại Gen AI đang lên ngôi.
1. Sáng tạo không chỉ là năng khiếu, mà còn là kỹ năng
Nhiều người vẫn lầm tưởng rằng sáng tạo là một món quà trời cho, chỉ có ở một số ít người may mắn. Nhưng thực tế, sáng tạo là một tập hợp các kỹ năng có thể rèn luyện và phát triển. Tư duy phản biện, giải quyết vấn đề, liên tưởng và kết nối thông tin – tất cả đều là những mảnh ghép quan trọng của bức tranh sáng tạo.
Hãy thử tham gia một khóa học về tư duy thiết kế (Design Thinking), tìm hiểu về phương pháp Brainstorming hay đơn giản là dành thời gian đọc sách, xem phim, tham gia các hoạt động nghệ thuật… Tất cả những điều này sẽ giúp bạn mở rộng vốn hiểu biết, khơi gợi cảm hứng và rèn luyện khả năng sáng tạo của mình.
Ví dụ: Trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học, việc đặt ra những câu hỏi đột phá đã dẫn đến nhiều phát minh quan trọng. Nhà vật lý Albert Einstein đã đặt ra câu hỏi “Điều gì sẽ xảy ra nếu tôi cưỡi trên một tia sáng?” khi còn là một cậu bé 16 tuổi. Câu hỏi tưởng chừng ngây ngô này sau đó đã dẫn đến sự ra đời của thuyết tương đối, một trong những lý thuyết nền tảng của vật lý hiện đại.
Trong thời đại Gen AI, việc nuôi dưỡng tư duy phản biện càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Chúng ta cần rèn luyện khả năng đặt câu hỏi sâu sắc, nhìn nhận vấn đề từ nhiều góc độ và thách thức những giả định có sẵn. Đây chính là chìa khóa giúp con người tạo ra những ý tưởng đột phá mà AI khó có thể bắt chước.
2. Biến Gen AI thành “cộng sự” đắc lực
Đừng vội xem Gen AI là đối thủ đáng gờm, mà hãy nhìn nhận nó như một người cộng sự đắc lực trong hành trình sáng tạo của bạn. Gen AI có thể giúp bạn tiết kiệm thời gian và công sức trong việc xử lý dữ liệu, tạo ra những ý tưởng ban đầu hay thậm chí là hoàn thiện một số công đoạn trong quá trình sáng tạo.
Ví dụ, nếu bạn là một nhà văn, Gen AI có thể giúp bạn tạo ra những đoạn văn ngắn, gợi ý cốt truyện hoặc nhân vật. Nếu bạn là một nhà thiết kế, Gen AI có thể giúp bạn tạo ra những bản phác thảo, phối màu hoặc thử nghiệm các phong cách thiết kế khác nhau.
3. Khám phá và phát huy thế mạnh của bản thân
Mỗi chúng ta đều có những thế mạnh và điểm yếu riêng. Thay vì cố gắng làm tất cả mọi thứ, hãy tập trung vào những gì bạn thực sự giỏi và đam mê. Đừng ngại thử nghiệm, khám phá những lĩnh vực mới để tìm ra con đường sáng tạo phù hợp với mình.
Bạn có thể là một người giỏi kể chuyện, một người có khả năng quan sát tinh tế hay một người có óc thẩm mỹ tuyệt vời. Dù thế mạnh của bạn là gì, hãy tìm cách kết hợp chúng với những công cụ và kỹ thuật mới nhất để tạo ra những sản phẩm độc đáo, mang đậm dấu ấn cá nhân.
4. Xây dựng môi trường làm việc “bật tung” sáng tạo
Môi trường làm việc có ảnh hưởng rất lớn đến khả năng sáng tạo của chúng ta. Một không gian làm việc thoải mái, đầy cảm hứng, nơi bạn có thể tự do thể hiện ý tưởng và thử nghiệm những điều mới mẻ sẽ giúp bạn phát huy tối đa tiềm năng sáng tạo của mình.
Hãy thử trang trí lại góc làm việc của mình, thêm vào đó những món đồ yêu thích, những bức tranh, những câu nói truyền cảm hứng. Tạo ra một playlist nhạc yêu thích để giúp bạn tập trung và thư giãn. Đừng quên dành thời gian nghỉ ngơi, đi dạo, gặp gỡ bạn bè để nạp lại năng lượng và tìm kiếm những ý tưởng mới.
5. Phát triển trí thông minh cảm xúc và khả năng đồng cảm
Trí thông minh cảm xúc (EQ) và khả năng đồng cảm là những đặc điểm độc đáo của con người mà AI khó có thể sao chép hoàn toàn. Đây chính là lợi thế cạnh tranh của chúng ta trong thời đại Gen AI.
Để phát triển trí thông minh cảm xúc và khả năng đồng cảm, chúng ta cần:
- Luyện tập nhận biết và quản lý cảm xúc của bản thân.
- Tập trung lắng nghe và thấu hiểu cảm xúc, nhu cầu của người khác.
- Tham gia các hoạt động xã hội, tình nguyện để mở rộng trải nghiệm và hiểu biết về con người.
- Đọc văn học, xem phim để trau dồi khả năng cảm thụ và hiểu sâu về tâm lý nhân vật.
Ví dụ: Trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, trí thông minh cảm xúc đóng vai trò quan trọng không kém kiến thức chuyên môn. Một nghiên cứu của Đại học Thomas Jefferson cho thấy các bác sĩ có EQ cao thường có khả năng chẩn đoán chính xác hơn và được bệnh nhân tin tưởng hơn. Họ không chỉ hiểu được triệu chứng mà còn nắm bắt được cảm xúc, lo lắng của bệnh nhân, từ đó đưa ra phương pháp điều trị phù hợp và hiệu quả hơn.
Trong thời đại Gen AI, khả năng đồng cảm và hiểu sâu về cảm xúc con người sẽ là yếu tố quyết định trong nhiều ngành nghề, đặc biệt là những lĩnh vực liên quan đến dịch vụ và sáng tạo. Ví dụ, một nhà văn có EQ cao sẽ có khả năng tạo ra những nhân vật đa chiều, sống động với những xung đột nội tâm phức tạp mà AI khó có thể bắt chước hoàn hảo.
6. Học hỏi không ngừng, kết nối, cộng tác và phát triển tư duy hệ thống
Sáng tạo không phải là một hành trình đơn độc. Hãy chủ động tìm kiếm những người có cùng đam mê, chia sẻ ý tưởng và học hỏi lẫn nhau. Tham gia các cộng đồng trực tuyến, các nhóm thảo luận, các khóa học hay các sự kiện liên quan đến lĩnh vực bạn quan tâm.
Đừng ngại đặt câu hỏi, tìm kiếm sự giúp đỡ hay hợp tác với những người có chuyên môn khác nhau. Sự kết nối và trao đổi thông tin sẽ giúp bạn mở rộng tầm nhìn, tiếp cận những góc nhìn mới và tìm ra những giải pháp sáng tạo cho những vấn đề bạn đang gặp phải.
Để phát thực hiện được những điều trên và có được tư duy hệ thống, chúng ta cần:
- Học hỏi kiến thức từ nhiều lĩnh vực khác nhau, không chỉ giới hạn trong chuyên môn của mình.
- Thực hành kết nối ý tưởng từ các ngành khác nhau để giải quyết vấn đề.
- Tham gia các dự án liên ngành, hợp tác với người có nền tảng khác biệt.
- Rèn luyện khả năng nhìn nhận bức tranh tổng thể và mối quan hệ giữa các yếu tố.
Trong kỷ nguyên Gen AI, việc bảo vệ và phát huy sự sáng tạo của con người không phải là cuộc đua tranh với máy móc, mà là quá trình khám phá và phát triển những khía cạnh độc đáo nhất của chúng ta. Bằng cách nuôi dưỡng tư duy phản biện, phát triển trí thông minh cảm xúc, khai thác sức mạnh của trí tưởng tượng, tận dụng kinh nghiệm sống và phát triển tư duy đa ngành, chúng ta có thể tự tin đứng vững và thậm chí vươn xa hơn trong thế giới công nghệ đang thay đổi nhanh chóng.
AI không phải là mối đe dọa, mà là công cụ mạnh mẽ có thể hỗ trợ và khuếch đại sự sáng tạo của con người. Bằng cách tập trung vào những điểm mạnh độc đáo của mình, chúng ta có thể tạo ra một tương lai nơi con người và AI cộng sinh, bổ trợ cho nhau để đạt được những thành tựu vĩ đại hơn bao giờ hết.
Hãy nhớ rằng, giá trị cốt lõi của sự sáng tạo nằm ở tính độc đáo, sự đột phá và khả năng tạo ra ý nghĩa. Đây chính là những phẩm chất mà con người vẫn luôn dẫn đầu. Bằng cách không ngừng học hỏi, thách thức bản thân và mở rộng ranh giới của trí tưởng tượng, chúng ta sẽ luôn tìm thấy những cách mới để thể hiện sự sáng tạo của mình, bất kể công nghệ có phát triển đến đâu.
Trung Hòa
